A A A

Pochodzenie nazw

Rozpatrując nazwy kaktusów pod względem znacze­niowym, bez trudu można zauważyć, że daje się je zgrupować według pewnych łatwych do zdefiniowania kryteriów. Występuje to zarówno w odniesieniu do nazw rodzajowych jak też gatunkowych. Można tu wyodrębnić następujące grupy: Nazwy ficznych. Przykłady: Areąuipa Bolivicereus Brasilicactus Chiapasia Denmoza Lobivia rodzajowe utworzone od nazw geogra- od nazwy południowoperu-wiańskiej miejscowości Are­ąuipa od nazwy Boliwia od nazwy Brazylia od nazwy meksykańskiej miej­scowości Chiapas anagram nazwy miejscowości Mendoza w Argentynie anagram nazwy Boliwia Nazwy Przykłady: Backebergia Blossfeldia Haageocereus Peireskia Rebutia rodzajowe utworzone od nazwisk. od nazwiska znanego kaktolo-ga Curta Backeberga od nazwiska Harry'ego Bloss-felda — kaktologa i zbieracza kaktusów od nazwiska Haage — znanej rodziny kaktofilów niemiec­kich z Erfurtu od nazwiska francuskiego me­cenasa nauk Nicolasa C. F. de Peiresca od nazwiska francuskiego pro­ducenta win z XIX w. Pier-re'a Rebuta znanego hodowcy kaktusów. Nazwy rodzajowe pochodzące od charaktery­stycznych cech kaktusów. Przykłady: Dolichothele — gr. dolichos — długi, (hele — brodawka; oznacza kaktus o wydłużonych brodawkach Ferocactus — łac. ferus — dziki, ostry; określa wygląd większości kaktusów tego rodzaju Gymnocalycium — gr. gymnos — nagi, łac. co- lix — kielich; podkreśla bu­dowę kwiatu o nagiej rurce kwiatowej Mammillaria — łac. mamma, mamilla — bro- dawka; charakterystyczna bu­dowa — żebra przekształcone w brodawki Trichocereus — gr. trichos — włosy, łac. ce- reus — świeca; owłosione ka­ktusy kolumnowego kształtu. Powyższe przykłady pozwalają zrozumieć zasady tworzenia nazw rodzajowych. Podobnie, sięgając do analogicznych źródeł, tworzy się nazwy gatunkowe. Nazwy gatunkowe utworzone od nazw geo­graficznych w postaci przymiotników. Przykłady: chilensis, -e — chilijski, od nazwy Chile, np. Neochilenia chilensis, Tricho­cereus chilensis peruvianus, -a, -um — peruwiański, od nazwy Peru, np. Cereus peruvianus, Lobi-vin peruviana jujuyensis, -e — od nazwy prowincji i miasta w pn.-zach. Argentynie, np. Cleistocactus jujuyensis texensis, -e — teksaski, od nazwy Teksas, np. Homalocephalo texensis uruguayensis, -e — urugwajski, od nazwy Uru­gwaj, np. Gymnocalycium uruguayense Nazwy gatunkowe utworzone od nazwisk nazwa gatunkowa utworzona od nazwiska w do- pełniaczu. Przykłady: backebergii — nazwisko Backeberg (w formie zlatynizowanej Backebergius, Backebergii) przyjmuje koń­cówkę dopełniacza (geneti-vus) — backebergii, np. Pilo-socereus backebergii craigii — od Roberta T. Craiga — auto- ra monografii o mamilariach np. Mammillaria craigii schumannii — od nazwiska Karola Schu- manna, autora systemu klasy­fikacyjnego kaktusów np. Bartschella schumannii silvestrii — od nazwiska Philippo Silve- striego, odkrywcy monotypo­wego gatunku: Chamaecereus silvestrii według zasady tworzenia od nazwiska przymiot- nikowej nazwy gatunkowej Przykłady: andreaeanus, -a, -um — od nazwiska Wilhelma An- drśae'a, znakomitego znawcy i hodowcy kaktusów w Ben-sheim np! Neochilenia an-dreaeana hertrichianus, -a, -um — od nazwiska Williama Hertri- cha, kaktofila z San Marino w Kalifornii, np. Lobivia her-trichiana ąuehlianus, -o, -um — od nazwiska Leopolda Quehla, współpracownika prof. Karo­la Schumanna, np. Gymnoca­lycium ąuehlianum. Grupa 3. Nazwy gatunkowe utworzone w formie przy­miotnikowej od charakterystycznych cech gatunku. Przykłady: oznacza roślinę o złocistych cierniach, np. Parodia aurei-spina acza: błękitny, lazurowy, np. Opuntia azurea znaczy dwubarwny (końcówka wspólna dla wszystkich ro­dzajów gramatycznych), np. Mammillaria bicolor (rodzaj żeński) Thelocactus bicolor (rodzaj męski) znaczy: piękny, wytworny (końcówka wspólna dla wszy­stkich rodzajów gramatycz­nych), np. Mammillaria ele­gans (rodzaj żeński) Haageo-cereus elegans (rodzaj męski) oznacza: grzebieniasty, w for­mie grzebienia, np. Solisia pectinata Echinocereus pecti-natus Przypomnieć znowu należy o ważnej zasadzie zgod­ności rodzaju gramatycznego w obu członach nazwy botanicznej. Taka sama zasada obowiązuje, jeśli w da­nym gatunku występuje odmiana (parietas). Wtedy ro­dzaj gramatyczny odmiany jest zgodny z całą nazwą gatunku, dla przykładu: Echinocereus pectinatus var. castaneus (rodzaj męski) Mammillaria gracilis var. pulchella (rodzaj żeński) Gymnocalycium ąuehlianum var. albispinum (rodzaj nijaki). W przypadku występowania formy zasada ta nie musi już być stosowana, np.: aureispinus, -a, -um azureus, -a, -um — bicolor, elegans, pectinatus, -a, -um Chamaecereus silvestrii f. cristata Gymnocalycium mihanovichii var. jriedrichii j. rubra Można jednak skrótowo (opuszczając określenie: forma) powiedzieć: Cereus peruvianus monstrosus, Echinoce­reus adustus cristatus itp., nie stosujemy tego skrótu myślowego w przypadku zapisu nazwy.