A A A

Choroby

Szara pleśń (Botrytis cinerea). W okresie kiełkowa­nia nasion kaktusów część kiełków ulega zainfekowaniu różnymi grzybami, między innymi przez szarą pleśń. Ponieważ ma ona zdolność bezpośredniego wnikania przez przetchlinki do zdrowej rośliny, przenosi się w ten sposób na zdrowe siewki. Na części podliścieniowej siewek kaktusów powstają brunatne plamy o niewy­raźnie zaznaczonych brzegach. Plamy te stopniowo po­większają się, całe siewki brunatnieją, wywracają się i obumierają. Często okrywają się szarym, puszystym nalotem. . Szara pleśń atakuje również rośliny dorosłe. Poraże­niu ulegają również kwiaty i torebki nasienne. Zwalczanie polega na starannym oczyszczeniu nasion z resztek miąższu przed wysiewami. Nasiona trzeba zaprawić w roztworze „Ceresanu" przez 20 minut (1 g na 1 1 wody). Podlać siewki i dorosłe egzemplarze preparatem systemicznym „Benlate" w rozcieńczeniu 1 g na 1 1 wody. Można stosować opryskiwanie „Kap­tanem" w roztworze 1 g na 1 1 wody, lub „Chinoksy-zolem" 1 g (5 tabletek) na 1 1 wody. Zgorzel siewek jest wywoływana przez różne gatun­ki grzybów (Fusańum sp., Phytophora). Grzyby te po­wodują brunatnienie i zamieranie tkanek podliścienio-wych części rośliny, szyjki korzeniowej i korzonków. Źródłem infekcji jest gleba i porażone nasiona. Celem zwalczania zgorzeli siewek należy przede wszystkim poddać dezynfekcji nasiona, naczynia i sub­strat. Grzyby wywołujące chorobę rozwijają się prze­ważnie na resztkach nie rozłożonych części organicz­nych zawartych w substracie. Siewki należy wietrzyć i unikać nadmiaru wilgoci, a porażone roślinki wraz z otaczającą je ziemią usu­wać. Należy unikać zbyt gęstego siewu. Gdyby usunię­cie pojedynczych przypadków nie dało pożądanego re­zultatu, dobrze jest siewki przepikować do świeżej do­brze wyparowanej ziemi. Do zwalczania zgorzeli siewek stosujemy te same środki chemiczne, jakie podano przy zwalczaniu szarej pleśni. Zgorzelowa plamistość kaktusów objawia się powsta­waniem na powierzchni roślin ostro zarysowanych, okrągłych lub nieregularnych twardych plam. Plamy są nieco zagłębione, koloru różowobrunatnego z czer-wonobrązową obwódką. Chorobie sprzyja duża wilgot­ność powietrza i wysoka temperatura. Kaktusy należy często przewietrzać. Przy małym nasileniu plam, ostrożnie odrywamy skorupkę, a rankę pudrujemy sproszkowanym węglem drzewnym zmie­szanym ze środkiem grzybobójczym w stosunku 1:1 („Benlate" lub „Kaptan"). Całą roślinę spryskujemy „Kaptanem" lub „Sadoplonem 75" w rozcieńczeniu 2—3 g na 1 1 wody. Parch kaktusów. Na roślinach pojawiają się szaro­brunatne lub nieco jaśniejsze plamy, które z czasem zlewają się i uszkadzają trwale tkankę. Dla zwalczania tej choroby roślinę należy postawić w miejscu najbardziej słonecznym z dużym dostępem powietrza. Najpierw należy rośliny podlać roztworem „Benlate" (1 g na 1 1 wody), a po tygodniu opryskać „Kaptanem" (2—3 g na 1 1 wody). „Kaptan" ma zdol­ność miejscowego przenikania wgłębnego do tkanek rośliny. Zabieg trzeba kilkakrotnie powtórzyć. Zgnilizna kaktusów. Pierwsze objawy można za­obserwować przeważnie na szyjce korzeniowej lub u podstawy pędu. Występuje przeważnie na wiosnę. Spowodowana bywa podlewaniem w czasie niskiej temperatury i brakiem świeżego powietrza. Wiosenne podlewanie należy rozpoczynać od opryskania środka­mi grzybobójczymi. Po każdym spryskaniu trzeba roś­liny przewietrzyć, żeby nadmiar wilgoci wyparował. Kiedy rośliny wytworzą już nowe korzenie, przy ładnej ciepłej pogodzie można rozpocząć normalne podlewanie. Choroba ta powoduje przeważnie największe straty w kolekcjach, a występuje na skutek nieumiejętnego rozpoczęcia wiosennego podlewania. Uszkodzone w cza­sie zimy korzenie przy obfitym nawilżeniu również gniją. Kiedy zauważymy miejsce gnilne, a roślina jest jesz­cze nieznacznie zaatakowana, ranę należy wyskrobać do zdrowej tkanki i zapudrować sproszkowanym wę­glem drzewnym, zmieszanym w stosunku 1:1 ze środ­kiem grzybobójczym — „Benlate", „Kaptanem" lub „Sadoplonem 75". Silniej zaatakowaną roślinę musimy obciąć aż do zdrowej tkanki i szczepimy, albo zasusza­my i traktujemy jak sadzonkę. W okresie zimy i wczes­ną wiosną najlepiej zastosować jako podkładkę — Echinopsis. Sucha zgnilizna kaktusów wywoływana jest przez grzyby (Fusarium moniliforme) i występuje przeważ­nie na opuncjach i roślinach kolumnowych. W tkance tych roślin powstają okrągłe lub owalne plamy koloru czerwonobrunatnego z żółtym brzegiem. Uszkodzona tkanka twardnieje, robi się sucha i w końcu wypada. W celu zwalczania suchej zgnilizny należy wieczo­rem spryskać chore kaktusy roztworem „Miedzianu 50" (1 g na 1 1 wody). Zabieg powtarzamy kilkakrotnie w odstępach dwutygodniowych. Choroby bakteryjne występują na kaktusach rzadko, jedna z nich atakuje przeważnie w okresie zimy. Są one trudne do odróżnienia od chorób grzybowych. Kaktusy są atakowane przeważnie w okresie niewłaś­ciwego zimowania. Nawet drobne uszkodzenie tkanki powoduje atak choroby, co przy niewłaściwym prze­wietrzaniu pomieszczenia może doprowadzić do całko­witego zniszczenia rośliny. Szczególnie są atakowane kaktusy zimujące w ciemnych, dusznych piwnicach. Choroby bakteryjne występują przeważnie na kaktu­sach miękkich i delikatnych. Początkowo choroba obja­wia się w formie czerwonych plamek, nieco zagłębio­nych do środka rośliny, a z czasem przenika do środka tkanki. Spotyka się również na kaktusach naroślą rakowate, występują one szczególnie na mamilariach i formach grzebieniastych. Są wywoływane również przez bak­terie i określa się je jako bujanie tkanek. Działanie zapobiegawcze polega na pobieraniu zra­zów i sadzonek wyłącznie z roślin zdrowych. Stoso­wane narzędzia, zwłaszcza noże, muszą być zdezynfe­kowane. Chore rośliny wraz z ziemią należy usunąć z kolekcji, najlepiej spalić. Choroby wirusowe występują na kaktusach w zasa­dzie bardzo rzadko. Pojawiają się w formie cętkowa-nych, żółtawozielonych plam nieco zagłębionych. U ga­tunków słabszych może "dojść do zniszczenia rośliny. Rośliny skażone powinno się usunąć wraz z ziemią z kolekcji. Nie należy brać z zarażonych egzemplarzy sadzonek i zrazów. Choroba jest przenoszona najczęś­ciej w czasie szczepienia lub odcinania sadzonek oraz przez owady nakłuwające rośliny. Takim sposobem została zawleczona choroba wirusowa do czerwonego i żółtego (bezchlorofilowego) Gymnocalycium mihano-vichii. Objawy tej choroby są na zewnątrz niewidocz­ne. Po przecięciu pędu widać zniszczenie tkanki — jej struktura jest smugowata lub gruzełkowata. Choroba powoduje przedwczesne zamieranie roślin. Choroby fizjologiczne. Chloroza jest chorobą objawiającą się zanikiem zie­lonych ciałek (chlorofilu) w tkankach, co powoduje żółtozielone lub żółte zabarwienie pędów, szczególnie w ich górnej części. Jeśli jasnozielony kolor występu- je na całej roślinie, nazywamy to wypłonieniem, a spo­wodowane jest to brakiem światła. Chloroza wywoły­wana jest brakiem magnezu, żelaza lub manganu w substracie, lub niemożnością pobrania go wskutek zbyt alkalicznego podłoża. Rośliny należy przesadzić do świeżej, kwaśnej ziemi (pH 5,5). U kaktusów występuje odbarwienie w kolorach: bia­łym, żółtym, różowym, prawie czarnym i czerwonym. Jest to spowodowane wrodzonym brakiem ciałek zie­leni w tkance i zastąpieniem ich innymi barwnikami. Czerwienienie naskórka roślin może być wywołane nadmierną ilością słońca, zbyt niską temperaturą lub brakiem korzeni. Pierwsze dwa przypadki tłumaczą się samoobroną rośliny, która wytwarza tzw. barwnik betacyjanowy. Jest to zjawisko dla kaktusów nie­szkodliwe. Natomiast brak korzeni wywołuje niekiedy zabarwienie się rośliny na kolor czerwonawy, ale bez właściwego roślinom zdrowym połysku naskórka. Roślinę taką należy wybić z doniczki i sprawdzić zdrowotność korzenia. Jeśli korzeń jest uszkodzony, odcinamy chorą część aż do zdrowej tkanki, podsusza­my przez 3—4 dni ranę i doniczkujemy do świeżej ziemi. Pod powstałą od cięcia ranę podsypujemy żwi­rek. Rośliny takie należy ostrożnie podlewać. Skorkowacenie. Niektóre kaktusy, a szczególnie z ro­dzaju Cereus i Wigginsia tworzą u podstawy korpusu skorkowacenia. Dla cereusów a także opuncji jest to typowe starzenie się naskórka, natomiast w rodzaju Wigginsia bardzo często bywa objawem niewłaściwej pielęgnacji. Skorkowacenie nie jest dla roślin szkodliwe. Oparzeliny objawiają się w postaci białych plamek. Choroba ta spowodowana jest zbyt wysoką tempera­turą, silnym nasłonecznieniem i brakiem właściwej wentylacji. Plamy takie pozostają na roślinie przez kilka lat. Po narośnięciu od wierzchołka nowej zdro­wej tkanki, możemy tę nową część pędu odciąć i po­traktować jako sadzonkę albo zaszczepić, a uszkodzoną część rośliny usunąć. Oparzeliny są najczęściej wywo- łane wystawieniem roślin z ciemnego zimowania na pełne światło. Żeby temu zapobiec, należy kaktusy po wystawieniu przykryć cienkim białym papierem. Do­konujemy tego szczególnie w godzinach południowych, w czasie najsilniejszej operacji słonecznej. Należy rów­nież dbać o właściwe przewietrzanie, zwłaszcza małych okiennych szklarenek. Brak przyrostu na ogół jest spowodowany zmianą warunków hodowlanych z lepszych na gorsze, zbyt skąpym podlewaniem, uszkodzeniem systemu korzenio­wego lub niewłaściwym nawożeniem. Należy przede wszystkim sprawdzić zdrowotność systemu korzenio­wego. Jeżeli korzenie są chore, należy przyciąć je do zdrowej tkanki, podsuszyć i na nowo posadzić do świe­żej, bardziej przepuszczalnej ziemi. Jeśli korzeń jest zdrowy, również należy roślinę przesadzić, a po 3 ty­godniach zasilić nawozem azotowym i po dalszych 4 tygodniach nawożenie powtórzyć. Zrzucanie pąków może być powodowane odwraca­niem roślin. Należy na doniczce od strony światła zro­bić znak i tą stroną zawsze stawiać roślinę na para­pecie, nie odwracając doniczki. Inną przyczyną może być uszkodzenie korzeni, brak dostatecznej ilości wil­goci, zbyt zimne stanowisko lub niedostateczne nawo­żenie. Należy sprawdzić zdrowotność korzeni. Jeśli są zdrowe, roślinę trzeba zasilać nawozem wieloskładni­kowym.